Hoe voorkom je een vechtscheiding?

De emoties lopen steeds hoger op. Jullie geven elkaar de schuld van de scheiding. Elk gesprek mondt uit in een ruzie. Jij bent boos en voelt je niet gehoord door je partner. Je partner is boos en voelt zich niet gehoord door jou. Logisch, want als boosheid de overhand heeft, ben je niet in staat om te luisteren. Boosheid neemt je beoordelingsvermogen weg.

Je gunt elkaar niks. Schade bij de ander is winst voor jou, leed bij de ander is vermaak voor jou. Je omgeving bestaat uit voor- en tegenstanders. Je bent niet bereid een stap terug te doen, je wilt alleen de ander zoveel mogelijk schade berokkenen. Zelfs als dat ten koste van jezelf gaat. Zelfs als dat ten koste van de kinderen gaat. Je kinderen worden zelfs als grote troef ingezet om de ander nog meer pijn te doen. De vechtscheiding is geboren.

Hoe ontstaat een vechtscheiding?

In een relatie ben je emotioneel met elkaar verbonden. Als dit goed is, dan voel je veiligheid. Als je onzeker bent over het antwoord op vragen als “Sta je voor me klaar?”, “Doe ik er toe voor je?” en “Ben je er als ik je nodig heb?” dan is dat een teken dat je aan die veiligheid twijfelt. Dat kan zich op verschillende manieren uiten. Als jullie elkaar daarin niet vinden, heeft dat gevolgen voor jullie verbinding met elkaar. Maakt de verbondenheid plaats voor een neerwaartse spiraal van boosheid, teleurstelling, angst of verdriet, dan lijkt een scheiding de enige uitweg.

Van meningsverschil naar conflict

We nemen dingen op verschillende manieren waar. Onze emoties, gevoelens en doelstellingen zijn verschillend. Daardoor ontstaan meningsverschillen. Meningsverschillen op zich zijn geen probleem. Het gaat om hoe je met meningsverschillen om gaat en hoe je die ervaart. Als dat niet goed gaat, ontstaat een conflict.

Friedrich Glasl omschrijft een conflict als “een botsing van waarheden, die niet in één verhaal passen.” Glasl heeft de ontwikkeling van een conflict in een escalatieladder weergegeven. Elke stap op de ladder heeft gevolgen voor het gedrag van mensen, voor hun houding en voor hun manier van denken. Globaal zijn er drie fasen te onderscheiden:

1. De rationele fase
2. De emotionele fase
3. De strijdfase

In de rationele fase is er nog oog voor elkaars doelstellingen en voor de relatie. Het conflict wordt wel persoonlijk gemaakt, maar er is nog steeds een gezamenlijk resultaat te bereiken. (win – win). De tweede fase, de emotionele fase, is één en al emotie. Beide partijen zijn uit op gezichtsverlies van de ander. Er wordt slecht naar elkaar geluisterd. Angst, kwaadheid en verdriet krijgen de overhand. Er wordt gedreigd. (win – verlies)

In de rationele en emotionele fase is er nog heel veel mogelijk met mediation. Wij kunnen stimuleren om de ladder terug omhoog te bewandelen, zodat jullie samen naar oplossingen kunnen zoeken.

De derde fase is de vechtfase. Partijen raken verwikkeld in een bittere strijd, waarin feiten, belangen, emoties en logica compleet door elkaar heen lopen. Het is de fase die kan uitmonden in “samen de afgrond in”. Alles wordt uit de kast gehaald om elkaar te vernietigen, zelf als wanneer het eigenbelang hiermee wordt geschaad. Of het belang van de kinderen. Dan is er sprake van een vechtscheiding.

Gevolgen van een vechtscheiding

Een vechtscheiding kost jou heel veel energie. Je bent constant bezig met je ex en hoe je je ex kunt raken. Dit weerhoudt jou er van je eigen weg te gaan. Dit weerhoudt jou er ook van je verdriet te voelen. Want wat is er makkelijker dan alles bij de ander neer te leggen? Zolang jij de scheiding niet accepteert, in schuld en boete blijft denken en je eigen gelijk wilt halen, kun je je eigen verantwoordelijkheid niet nemen. En gun je jezelf niet de ruimte om te rouwen.

Gevolgen van een vechtscheiding voor je kinderen

Een scheiding is altijd pijnlijk voor kinderen en eigenlijk gaan alle kinderen door een moeilijke periode. Zij willen het liefst dat hun ouders weer bij elkaar komen. Dat alles weer wordt zoals het was. Dat is bekend en vertrouwd. Elke scheiding gaat gepaard met veranderingen, wat het dagelijkse leven van een kind ingrijpend kan veranderen. Ze zien jou of hun andere ouder minder vaak, ze krijgen twee woonplekken en ze moeten zelfs misschien verhuizen, naar een andere school of een andere oppas. Een scheiding hoeft niet schadelijk voor kinderen te zijn, als zij loyaal kunnen blijven aan beide ouders.

Een vechtscheiding heeft zeer ernstige gevolgen voor kinderen. Als conflicten doorgaan en je kind er in wordt meegesleept, dan werkt dit als een vergif voor de ontwikkeling van je kind. Als ouder ben je niet meer in staat om het belang van je kind voorop te stellen. Je kind wordt zelfs ingezet bij de strijd tussen jou en de andere ouder. Als jij zeer negatieve gevoelens naar de andere ouder hebt, zullen je acties ook bedoeld zijn om de andere ouder schade toe te brengen.

Soms kan een vechtscheiding ook een stil gevecht zijn. De ouders “zwijgen elkaar dood” en het kind mag bijvoorbeeld niet over de andere ouder praten of zelfs de naam niet in huis noemen. Eén van de ernstigste dingen die een kind kan overkomen is het PAS-Syndroom (ouderverstotingssyndroom of oudervervreemdingssyndroom).

PAS is een subtiel onthechtingsproces, waarin één ouder een grote rol vervult. Die ouder haalt rare trucjes uit, waardoor een kind teleurgesteld raakt in de andere ouder. Of boos wordt op de andere ouder. Of zegt bang te zijn voor de andere ouder, terwijl daar geen aanleiding voor is. Het resultaat is dat het kind deze ouder steeds meer wegduwt. Het is tegennatuurlijk dat een kind niet bij een ouder wil zijn, want een kind is diep in zijn hart loyaal aan beide ouders.

Wat kun je doen om een vechtscheiding te voorkomen?

Helaas wordt in onze maatschappij een scheiding vaak als een conflict gezien. Een conflict waarbij er een schuldige is. De vraag is of dat je helpt. Je gaat niet scheiden om de ander pijn te doen. Je gaat scheiden omdat je zelf meer ruimte nodig hebt. Omdat je niet meer de verbondenheid voelt die er eerder wel was. Of omdat je andere ideeën hebt over de invulling van je leven. Het kan zijn dat je partner dat anders ervaart. Dat hoeft niet meteen een conflict te zijn als je naar elkaar blijft luisteren en elkaar hoort.

Een scheiding is ingrijpend. Of je het nu wilt of niet, je krijgt te maken met een rouwproces, een proces van afscheid nemen. Zo’n proces is voor iedereen anders en uit zich ook verschillend. Als jij al jaren bezig bent geweest met de vraag of je door wilt gaan met je relatie of niet, dan ben je al begonnen met afscheid nemen. Komt de scheidingsmelding voor je partner als een verrassing, dan moet voor je partner het hele proces nog beginnen. Belangrijk is dus om de scheidingsmelding goed voor te bereiden.

Bedenk dat, ook al heb je niet voor de scheiding gekozen, je wel kiest hoe je met de scheiding om gaat. En als je het belang van je kinderen als uitgangspunt kunt nemen, je ouderrol los kunt zien van je partnerrol, dan heb je een goede richtingaanwijzer.

Tips voor een succesvolle scheiding:

  • Bereid het gesprek met je partner waarin je de scheidingsmelding doet goed voor (lees deze blog)
  • Bereid het gesprek met je kinderen samen goed voor (download het e-book hier)
  • Respecteer de gevoelens van je ex-partner
  • Luister open
  • Praat vanuit je eigen gevoel en je eigen behoeften
  • Wees duidelijk in je verwachtingen
  • Wees eerlijk en emotioneel integer (hou je aan afspraken)
  • Laat je verdriet toe
  • Vraag hulp van de mensen om je heen
  • Maak onderscheid tussen je partnerschap en je ouderschap: dit zijn twee verschillende dingen
  • Laat je scheiding professioneel begeleiden

Als jij jezelf en je kinderen een succesvolle scheiding gunt, je je daar ook oprecht voor wilt inzetten, dan ben je bij ons van harte welkom voor een kennismakingsgesprek.